"In de wirwar van wetten en procedures vind ik het juiste spoor voor mijn cliŽnt. Ik houd overzicht en koers op succes."

#187 Niet LinksOM, niet rechtsOM

Bij het invoeren van de informatiebeschikking waren niet alle politici (direct) overtuigd van de noodzaak van de rechtsbescherming voor belastingplichtigen tegen informatieverzoeken van de inspecteur. De vraag werd gesteld hoe vaak buitensporige informatieverzoeken voorkomen. In het antwoord werd de inspecteur vergeleken met Rupsje Nooitgenoeg.[1] Regelmatig blijkt dat die vergelijking helaas nog steeds opgaat. Gelukkig zien wij dat het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, daar in deze zaak oog voor heeft en de “strafrechtelijke omweg” om de informatie te verkrijgen in beginsel afkeurt.

Hof Arnhem-Leeuwarden heeft het Openbaar Ministerie (OM) namelijk niet-ontvankelijk verklaard inzake de strafrechtelijke vervolging van de bestuurder van een trustkantoor in verband met de verdenking van het opzettelijk niet-verstrekken van informatie aan de Belastingdienst.   

Context

Het ging in deze procedure om bestuurder X, die strafrechtelijk werd vervolgd voor het feitelijk leidinggeven aan het niet, onjuist of onvolledig verstrekken van informatie en het niet ter beschikking stellen van administratie, zodat te weinig belasting werd geheven door een trustkantoor. Bij het trustkantoor was een boekenonderzoek ingesteld en was informatie opgevraagd op grond van artikel 47 AWR. Het trustkantoor weigerde om aan de inspecteur de  gevraagde klantdossiers te verstrekken en is medeverdachte van X in deze kwestie.

Het trustkantoor weigerde de klantendossiers te verstrekken omdat die naar zijn mening niet van belang waren voor zijn belastingheffing en artikel 47 AWR alleen ziet op informatieverstrekking ten aanzien van de eigen belastingheffing. Het gevolg was een informatiebeschikkingsprocedure. Omdat de informatie niet werd verstrekt, is tijdens de bezwaarfase al een strafrechtelijk onderzoek gestart naar X en het trustkantoor en heeft een doorzoeking plaatsgevonden bij het trustkantoor. Direct na de doorzoeking heeft de FIOD de inbeslaggenomen gegevens aan de Belastingdienst verstrekt.

OM niet-ontvankelijk

Zowel in eerste aanleg als in hoger beroep heeft de verdachte zich op het standpunt gesteld dat het OM niet-ontvankelijk moest worden verklaard. Op het moment dat de strafvervolging aanving, was de informatiebeschikkingsprocedure nog in de bezwaarfase en was er nog geen uitspraak gedaan op bezwaar. De verdachte stelde zich dan ook op het standpunt dat de vervolging prematuur was omdat de informatiebeschikking, waartegen verdachte bij de belastingrechter was opgekomen, nog niet onherroepelijk vaststond. Verdachte stelde zich daarnaast op het standpunt dat het OM zijn strafvorderlijke bevoegdheden gebruikte in strijd met het verbod op détournement de pouvoir. Het OM heeft de bij de doorzoeking in beslag genomen voorwerpen direct aan de Belastingdienst verstrekt. Pas daarna heeft de inspecteur uitspraak gedaan op de bezwaarprocedure tegen de informatiebeschikking.  

De rechtbank verklaarde het OM niet-ontvankelijk. De officier van justitie legde zich daar echter niet bij neer. Maar ook in hoger beroep krijgt het OM terecht de deksel op de neus. Het Hof oordeelt dat onder de omstandigheden waarin het OM de vervolging van X heeft ingezet en voortgezet ernstig tekort is gedaan aan het recht van verdachte op een effectieve rechtsbescherming in de informatiebeschikkingsprocedure.

In het hoger beroep in de strafzaak van het trustkantoor zelf had gerechtshof ’s-Hertogenbosch het OM ook al niet ontvankelijk verklaard. In die zaak oordeelde Hof ’s-Hertogenbosch expliciet dat de informatiebeschikkingsprocedure schorsende werking heeft met betrekking tot de informatieverplichting.

Ook in onderhavige zaak staat de effectieve rechtsbescherming van de informatiebeschikking centraal en is het Hof Arnhem-Leeuwarden terecht zeer kritisch. Ten tijde van de doorzoekingen had zelfs nog geen heroverweging van de informatiebeschikkingen plaatsgevonden naar aanleiding van het bezwaar. Dat wist het OM en tegen die achtergrond had het bijzondere voorzichtigheid moeten betrachten. Het Hof rekent het OM het zwaar aan dat het die voorzichtigheid niet heeft betracht.

Het Hof laat overigens wel enige ruimte om nog tijdens de informatiebeschikkingsprocedure al over te gaan tot strafrechtelijke vervolging wegens het niet-voldoen aan de informatieverplichtingen. Maar dan moeten daar wel goede rechtvaardigingsgronden voor zijn. Het Hof denkt dan aan de situatie waarin onredelijk gebruik wordt gemaakt van fiscaal procesrecht om bijvoorbeeld te traineren, of aan een situatie waarin een reëel gevaar bestaat dat de opgevraagde informatie hangende de informatiebeschikkingsprocedure wordt weggemaakt.

In dit geval had het OM echter dergelijke rechtvaardigingsgronden niet aangevoerd en het Hof meende ook dat deze feiten en omstandigheden er niet waren. Het Hof achtte de handelwijze van het OM dan ook onverenigbaar met de beginselen van een goede procesorde en in het bijzonder het beginsel van een redelijke en billijke belangenafweging. Daarom werd het OM niet-ontvankelijk verklaard.

Rechtsbescherming in de praktijk

De informatiebeschikkingsprocedure is bedoeld om de rechter te laten toetsen of de vragen die de inspecteur stelt rechtmatig zijn. Die mogelijkheid is er expliciet gekomen om belastingplichtigen rechtsbescherming te bieden tegen de middelen van de overheid bij het verkrijgen van gevraagde informatie. Die rechtsbescherming mag uiteraard niet worden ontnomen door, als het fiscaal niet lukt, het strafrecht in te zetten om te proberen via die route de informatie wel te verkrijgen. Zoals ook weer blijkt uit deze procedure, gebeurt dat in de praktijk wel. Het is dan ook te hopen dat het OM deze duidelijke terechtwijzing ter harte neemt en voortaan de informatiebeschikkingsprocedure respecteert.

 

Naar overzicht

Heeft u vragen of wilt u reageren?

Stuur uw vraag of opmerking via onderstaand contactformulier. U krijgt dan zo spoedig mogelijk een antwoord of we nemen contact met u op.

Volledige naam *
E-mailadres *
Telefoonnummer *
Onderwerp nieuwsbrief
Bericht *
Waar heeft u een vraag over?
 
 

Vind artikelen over...

Hertoghs Beschouwt ontvangen?

{{messageError}}
{{messageSuccess}}