Dubbele btw-heffing door lidstaten; is cumulatie te vermijden?

Mr. R.J. de Jong en mr. D.C. Molenaars in BTW-bulletin 2019/56

Bij het ontbreken van coördinatie tussen lidstaten bestaat een risico dat transacties dubbel belast worden of helemaal niet in de btw-heffing worden betrokken. Er zijn tal van bepalingen in de btw-richtlijn en nationale wetten die beogen onduidelijkheden weg te nemen en dergelijke onwenselijke situaties te voorkomen. Niettemin zijn er in internationale verhoudingen nog altijd tal van situaties waarin een verschil in kwalificatie kan leiden tot niet-heffing (zoals bij HvJ zaak C-177/09, RBS Deutschland) of dubbele heffing. De btw is een algemene verbruiksbelasting, geen bedrijfsbelasting. Al in 1993 overwoog het HvJ in de zaak Mohsche (zaak C-193/91) dat heffing zonder een recht op aftrek leidt tot dubbele heffing, hetgeen in strijd is met het beginsel van belastingneutraliteit. Multi-interpretabele bepalingen in de btw-richtlijn leiden op nationaal niveau echter geregeld tot schending van de fiscale neutraliteit en verstoringen van concurrentieverhoudingen in de interne markt.

In de praktijk zien wij in het internationale verkeer steeds vaker bijzondere situaties waarin dubbele heffing en verstoring van de mededinging optreden. Zo kan er zelfs in een situatie dat er – achteraf – duidelijkheid en overeenstemming ontstaan over de heffingsbevoegde lidstaat dubbele heffing optreden, vanwege verschillen in nationale teruggaaf- en naheffingstermijnen. Indien lidstaat A langere naheffingstermijnen hanteert dan de teruggaaftermijnen in lidstaat B, bestaat wederom een reëel gevaar van dubbele heffing. Lidstaten zijn echter huiverig om bilateraal in overleg te gaan, terug te treden en de eigen heffingsbevoegdheid (al dan niet ambtshalve) op te geven. Voor dergelijke bijzondere situaties bieden de Btw-richtlijn, materiële nationale wetten en uitvoeringsbesluiten geen uitkomst.

In deze bijdrage bespreken wij de diverse oplossingen en regelingen die voortkomen uit ‘soft-law’-harmonisatie waarbij aangestuurd wordt op een dialoog tussen lidstaten. Achtereenvolgens bespreken wij de rol van SOLVIT, de rol van de Commissie, actuele jurisprudentie van het HvJ en de rol van kernbeginselen als de fiscale neutraliteit.

Meer lezen...


Naar overzicht